Y’n termyn usi tremmenys, yth esa trigys yn Itali den Feryl a y hanow, y’n tyller henwys Mantow. Bardh o ev, yn-kurunys a dhel herwydh gis berdh a vri, yn-unn gana yn kever arvow ha gorholyon, a dhenyon ha benenes, hag a’n pyth a via y’n termyn a dheu.

Pur dhyskys yn gramer ha dargana ydh o Feryl, hag y skrifas ev lyvrow yn-dan edya tus bys y’n jydh hedhyw. Yth hembronkya ev tus dre goesow tywl, ha diskwedhes dhedha gwlaskordhow Annown. Ha dhodho ev yth esa fenten y’gan pow ni, may fydha an dowr ow perthi vertu down. Owth eva an dowr may fydha bodi pynnag ow kweles pan- dra re bia kyns hag ynwedh pandra a dheuva, mes yn peril merwel ow skonya mones war-yow gans an swynnennow, po ow mones war-yow yn-re skon.

Orth krowshyns an morow yma Naw Kevrank agan pow ni, hag a’n le may fydh tus a golonn ow mora dhe beswar bann an bys. Yth yw henna gwir hedhyw, ha gwir o y’n hen amser ha marnoryon ow talleth gordhya Manowan Vab Lyr yn duw an Dhegves Gevrank, an Mor. Y fydh rann ow kortos tramor po war fordh verr po war fordh hir, rann ow tehweles yn bri ha sowynn, ha rann ow tehweles yn anken hag ankov. Yn feus po yn anfeus, y fydh an rei re dramoras fest a-venowgh ow miras yn-tro war hyns aga thrumaj, hag assaya lergha aga fordh dre’n bys. Ha mar ny vydh gorthep gwiw gans an re erell, traweythyow y tal troesya an tres dhe Fenten Feryl, ha pysi an bardh delbenn na a swynnennow a’n kreun eno.

Yn-pell a froth an dygoel,
   yn mysk an ardhow moel,
yn-yeyn y stif unn fenten
   lyr ylyn bys yn kreun,
        ha gwrygh an Loer dre’n lyr
        a sudh yn kyr ha kyr.

Dhe’n fenten yeyn y’n deserth
   y klofav vy y’m kerth
ha pysi Feryl dhelbenn
   a swynnenn a y geug prenn,
        unn swynnenn lan heb stronk
        a wlygh peub krinder lonk.

Ha’n bresel yn y worfenn,
   pan dheu an gas dhe-benn,
py edhomm vyth a’n kasor,
   py res vyth war neb kor?
        Yth eth tus vro dhe-skwith
        a y govow trosek brith.

Gans ughel ha gans isel
   pub dydh y hwilav hwel:
yn tavern hag yn eglos,
   orth men ha meynk ha moes
        y tevyn kyrow skov
        yn-town yn dor ow hov.

Ankevi my a’n assay
   yn tavern ryb an kay
tros taran ha losk lughes,
   lagasow own a-les:
        orth diwbalv igor ben
        ow solsow lows a len.

Ottomma, a dus vryntin,
   ott dhywgh, a bobel fîn,
an re na res ankovsowgh,
   re golonn ha brys trogh:
        kepar hag ydh’n y’n prysk,
        ymons hwath y’gas mysk.

Yn romow tewl yth evons
   dre’n geskan ha dre’n dhons,
gans kothman ha gans keswest
   yn goel ha fer ha fest
        mayth a ow dydh dhe nos,
        may koskav war an ros.

Y sev an hen bennkervys
   y’n gorflann, yn sorn klys,
war leghenn las y’n eglos
   ott henwyn mus yn-oes,
        ha lent y koedh an neus
        a’n vaner goth y’n skeus.

Ottomma vy, unn nosweyth,
   ha’n stretow’n-kler ha breyth,
yn-leun a venestrouthi,
   kan, salus, hwardh, ha kri,
        ow pagla’n-tromm a-res
        a hudh an routh a y res.

Yn kres knowwydhek dhelvyw
   kollbrennyer byth na wyw
a dovas y’n hen amser
   a gnow a goes an ster:
        yn-ylyn y lemm dowr
        leun vertu ha leun powr.

An neb a dheu dhe Feryl,
   dh’y wobans y’n gwydh kyll,
an neb a ev a’y fenten,
   po swynnenn goeg po leun,
        a’n jevydh pols gwel glan
        dre’n oesow oll a wan.

Yn sketh heliys marnor,
   yn gwisk pluw frank an mor,
dhe vester hus ha haloen,
   dhe ser mil hwyster soen,
        kepar ha skommenn dreth
        yn-tifreth my re dheuth.

Tri govynn ev a’s govynn
   pan dhov dh’y wobans ynn:
ow hanow gwir ha’w myster,
   ha’w desir drudh ha ker
        rag eva vertu men
        a’n fenten bever yeyn.

“Key ov, gwas a’n mor difeyth,
   trummaja’n-pell ow gweyth,
ha kedhlow sur y’s hwilav
   a voren geder vrav
        a geris nans yw oes,
        ha’y hireth hwath mar boes.”

Ha’n del a wydh or Annown
   a-dov a wreydh klor down
a-dro dh’y benn, ott Feryl
   ow styrya, “Gwel an kyll
        a dev war lannow’nn greun
        a lyr ken bys yn-leun.

“Dhe’n dowr pan goedhas kollenn,
   dhe’n lyr dri blas a’n prenn,
teyrgweyth res terri syghes
   war-nug, poneyl y res
        dha hodhel bys dh’y fin
        a skonder delenn grin.

“A dhel re blethis kurun
   yn golow kann an Lun,
ha gavel dhymmo danjer
   a gerth kordh oer an ster
        war vu pub hedhyw lomm
        yn-dann an ebron gromm.

“Pub hedhyw yn oes Norvys,
   pub hedhyw les-ha-hys,
pub de oll yn y hedhyw,
   ha pub avorow byw
        a derr pub syghes kras
        a lyr a’w skudell vas.

“Res dhiso lowa ommaj
   dhe boell ha kur ha rach;
mantolya gwra, dhymm musur
   a vo dhis hwans yn-sur
        igeri’n porthow down
        may tewreg joy hag own.

“Heb hokkya dhymm nag ervir,
   dha syghes dhymmo styr,
dha hyns pub kamm dhe’w gobans,
   ha tardhla down dha hwans!”
        “A’w bodh y styryav dhis
        ow hyns dhe’th tu dre’n bys.

“Orth dalleth glan an bresel,
   hwath kro an krow war wel,
y keris a leun golonn
   un voren vleudh hy bronn,
        hy hara’n-roedh ha skav
        un dohajydh y’n Hav.”

“An voren mars y’s kersis,”
   y’n medh ev, “pandr’o pris
dha drummach fers dhe’n downlas?
   Py wobern o mar vras
        rag gasa ben, heb lay
        yn oelva war an kay?”

“Yth esa gorwalgh warnav
   a’y owrwols ha’y fass vrav,
heb pysi ha heb govynn
   may ledris byrl hag amm,
        ha skapya my a’n gwrug
        dhe’n flour yn fisten fug.”

“Dehwelys bys yn tiredh
   pan eses,” dhymm y’n medh
an soenor, “prag a-dhehwans
   yn gwel ha pras ha pans
        na holsis lergh dha ven
        yn stret ha plas ha plen?”

“Es lowr yn eur an glori,
   re roedh y’n klos ha’n bri,”
y’n styris, “yth o ervir
   dilesel kov ha styr
        pub hanow ha pub ger
        yn tervyans foll an fer.

“Y’n gobons pols y hwelis
   yn-roedh ha skav ow gis,
ha gwevya war-vin karlamm
   ha dhedhi hwytha amm
        ha fyski’n-dann an flour
        dhe vysk an wesyon dhour.

“Pan goedh pub goel a’n dele,
   pan vleujyow gwernow’n-fre,
pan wonidh derag ewon
   a-dhowdu saldres ynn,
        has boll gwanegow meyn
        a les y’n glaskroft yeyn.

“Re dhew flowr hel an vorwer,
   Manowan hweg Vab Lyr,
ha ren y bedrenn dheghow
   y lighis heb unn gow
        del vien marnor gwir
        bys troesya arta’n tir.

War did an keth gorthugher,
   a-dreus an lyr a ler,
y foris y’n lu-lestri,
   koes gwernow war an li’:
        a-dro dhe dro yn-tromm
        yth hartha kanvas kromm.

“Yn goelyas po yn powes,
   heb gwyns vyth po a-dres,
yn helghyans po kevammok,
   yn lewgh po niwl po mog,
        ott ayr ow perthi powr,
        ha trumm owth aras dowr.”

“Mes lemmyn dhymmo lavar,”
   y’n medh an prydydh hwar,
“py eryow hweg a’th foren
   a wre kov aga doen?”
        “Ger diblans vyth y’n bys,”
        y’n medhis, “’dho dhe’w brys.

“Skeus gwen orth amal hunros,
   lev klor yn spavenn vros,
anadhla tewl war gonna,
   ayr nos yn-kriv pan a
        dre we lovanow tynn
        dhe ganvas poes a rynn.

“Degh, hedhyw, hag avorow,
   gwern, goelyow, flour, korf kow,
trumm syth, hag estyll gwastas,
   prenn kromm, topp, dele, stras:
        yn burdhen meul ha marth
        y sonons i war-barth.

Y sen pub prenn ha lovan,
   pub kentrenn oll a gan,
y hwers klegh glan pub goelyas
   a’n topp dhe buth an stras,
        desedha kovow pell,
        kompesi hireth fell.

“Ethweyth yn-lel y feulir
   y’n woelyas Mab gwynn Lyr,
gans klogh a gan y Ofig
   a daves olkan strik,
        ha ’dhyn, merwelyon wann,
        an gorwel yw y lann.

“Yn goelyas lent an pervedh,
   an ster may syger tredh,
a-dro dhe dhew ons bakka
   yn-terghys a bleg da,
        y trovyis lyther sergh,
        ger galar kolonn vyrgh.

“Y trovyis ger darbarvamm
   yn dornskrif moen hwymm-hwamm,
dh’y heryas pell kri yeunes
   dre dhagrow, ha may pes
        a hanow gwiw gwreg vas,
        dh’y baban hi, y das.”

“Ha henna dhis o skila
   yn aswels tromm dha fe
ervira re sergh nowydh
   dhe’n ven re th karsen’n rydh?”
        “Fe? Sergh? Mann war neb kor
        yn mysk freuth freth an mor!

“Ha’n dornow war unn lovan,
   ha’n levow yn unn gan,
ha’n lester a-lamm dre’n myttin
   hag askorn yn y vin,
        gwir vreder len yth en,
        un golonn vras heb ken.

“Pan dreussyn an Kehysedh,
   dhe’n Deghow larj a’n Kledh,
yn gordhyans dhe Vanowan
   y hwrussyn dons gans kan
        yn-feri war an flour
        lomm lollas gans pub gour.

“Manowan ha’y dhiwbedrenn
   y’s sakryn oll yn tenn
leun vertu flowr an lollas,
   oferenn pluw’n woen las,
        ha gordhyans gwynn Mab Lyr
        a selow kig an wyr.

“War-bols yn gorboell tewedh,
   mar hweg del via bedh!
Hag ena, klor a spavenn,
   na dheffo byth dhe-benn!
        Y tyll an mor pub lev
        hen Ifarn dhown ha Nev.

“Yn-poes y kilya gwynsnerth
   a vur an alsyow serth,
ha teghi’n-hworth a’n ammuk
   an lyrow lymm a wrug,
        hag eskern fethys keth
        a skolkya war an treth.

“Treth hirlomm po als dornwynn
   karn, ynys, porth, po rynn,
lyr loeslas bys dhe’n gorwel,
   po jorna yn-dann sel
        hen vesont skon a deudh:
        war-yow ni a’a heb keudh –

“– heb keudh vyth, lemen browagh,
   ha goli, kreyth, ha kragh;
ot korf ha korf yn kanvas
   a lag dhe vedhros las:
        keudh vyth oll, lemen euth,
        ha moredh fell a veudh.

Tim Saunders (1956, Cornwall, England) writes in Cornish, Welsh, Irish, Breton, and English. He is originally from Cornwall and primarily writes in the Cornish language. He has written poetry in Cornish since 1974, and as a literary historian, he has published an anthology of Cornish poetry from 1850–1980 titled The Wheel. He published two additional anthologies: Nothing Broken (2006), which focuses on contemporary Cornish poetry, and Looking at the Mermaid (2000), which collects Cornish literature from 900–1900. In 1998, he was named bard of the Gorsedh Kernow. Fenten Feryl / Virgil’s Fountain appeared in 2019, published bilingually in Cornish and English translation by the author.

Trafika Europe