Cuid a haon

Nóinín

1. Cailín sa sc´athán

Is mise
               Nóinín.
Chomh comónta leis an bhláth.

Ba mhaith liom bheith
               cróga
                              callánach
                                           craiceáilte.

Ba bhreá liom bheith
               fionn
                             feiceálach
                                           fiáin.

nó dalba
               dána
                             dainséarach.

Ach nílim.
Cúig bliana déag d’aois
is chomh comónta le
                             nóiníní.

2. Ní maith liom an scoil

Dúirt an múinteoir eolaíochta
go bhfuil gach rud ar domhan
               déanta as
adaimh.

Is cuma cé acu miotal, adhmad,
               plandaí
                             nó muid féin.

Adaimh bheaga bhídeacha
               dhofheicthe.

Ach níl an ceart aici.

Ar scoil,
               tá gach rud déanta as
rialacha.

Go háirithe na múinteoirí.

Glac Bean Uí Ruairc, an ceann bliana, mar shampla.
Dá ngearrfadh sí í féin,
í ag cur fola go nimhneach,
bheadh rialacha ag sileadh aisti
in áit fola.

Osclaíonn sí a béal agus scaoileann amach
gearáin
bagairtí
orduithe.

Ná caith do sciorta mar sin!

Ná siúil ansin!

Ná caith smideadh!

Ná labhair liom mar sin!

Ná bí ag rith!

Ná fág do mhála ansin!
Ná!
Ná!
Ná!
Ná!

‘Ná bac!’

Sin a deir Eimear.

A fhad is atá Eimear liom
tá gach rud i gceart.

3.BFF

Níl cara faoin spéir níos fearr ná Eimear.

Is í mo
BFF
Buanchara Fírinneach Feasta.

Fóireann muid dá chéile cosúil le
               buicéad agus spád
               tae agus brioscaí
               tintreach agus toirneach
               Wifi agus pasfhocal.

4. Snas corcra

Tá Eimear ina luí ar mo leaba

a cosa sínte amach cosúil le damhsóir

í ag cur snas
drithleach
corcra
ar a ladhracha.

‘Ar chuala tú go bhfuil Clodagh ag dul amach le Rónán arís?’ a deir sí
ag casadh a súile agus ag gáire.
‘Ní chluinfidh muid a dheireadh,’ a deirim.

Is breá le Clodagh bheith ag caint fúithi féin,
níos mó fiú ná a bheith
ag caitheamh anuas orainne.

Tá Eimear ábalta guth Clodagh a chur uirthi féin go foirfe.
Léimeann sí anuas ón leaba,
lámh ar a cromán aici
díreach cosúil le Clodagh.
Cuireann sí puisín uirthi féin.
‘A Nóinín, a thaisce,’ a deir sí i nglór
slóchtach
fadálach,
‘nach raibh buachaill agat go fóill, a chroí?’

Ansin an gáire bréagach
cosúil le gloine ag briseadh
díreach cosúil le Clodagh.

5. An córas feodach

D’fhoghlaim muid an Córas Feodach sa chéad bhliain.
Bhí léaráidí ann, leis an

                                                                       Rí
na Tiarnaí
agus Ridirí ag coinneáil smacht ar
na daoine is ísle, na Tuathánaigh ag an bhun ar fad.

Tá córas feodach i bhfeidhm againne go fóill.

Tá Clodagh agus a deisceabail ag an bharr.
Ní saibhir atá siad, ach
álainn
mar a bheadh péacóga
á slíocadh féin sa scáthán.

Ansin, tá na daoine spórtúla.
Aclaí, ábalta, tiomanta.

Faoi sin, tá
clisteacht.
A fhad is atá saol sóisialta acu,
is gur féidir leo a cheilt
gurb fhearr leo bheith
ag léamh leabhar.

Sa dara háit ón bhun, tá na daoine
leadránacha.
Muidne na daoine pléineáilte
Cosúil le
huachtar reoite vanilla
criospaí Ready Salted
arán agus im.
Níl muid difriúil go leor le bheith ag an bhun.

Leis na
héin chorra
Nerds, na saoithíní
daoine aisteacha
suntasacha
ar an taobh amuigh ag amharc isteach.

6. Cupán tae

Cnag cnag
ar dhoras mo sheomra leapa.

Mamaí
agus cupán tae ina glac aici dom.

Cupán a deir
fáilte-abhaile-ón-scoil
agus

an-bhfuil-gach-rud-ceart-go-leor?
agus

ba-mhaith-liom-seiceáil-nach-bhfuil-tú-ag-dul-ar-an-fhón-in-áit-a-bheith-ag-déanamh-d’obair-bhaile.

7. An chlochaois

Ní dhearna mé riamh cuntas
ar a oiread uaireanta
a deir mo mham
‘cuir uait an fón sin’
in aon lá amháin.

Bheadh an uimhir ar nós
líon na gcnaipí ar an mhéarchlár
nó nóiníní sa ghairdín.

Ach caithfidh mé cuimhneamh
go raibh sí fein mar dhéagóir
in am eile
ar phláinéad eile
gan idirlíon.

Gan.
Idirlíon.

Samhlaigh sin.

Insíonn sí scéalta
faoin saol roimh Google.
Sa chlochaois.
Turais chun na leabharlainne
chun obair bhaile a dhéanamh
mar go raibh an t-eolas ar fad
i leabhair.
Cártaí beaga le huimhreacha
le hinsint duit
cá raibh na leabhair
mar nach raibh catalóg dhigiteach ann.

Léarscáileanna páipéir,
treoracha ó strainséirí.
Bheith caillte.

Ní fhaca tú grianghraf
go dtí gur íoc tú airgead i siopa
chun iad a fháil priontáilte.
Bhí na pictiúir gan scagairí.
#nofilter
#ouch

Níor chóir go gcuirfeadh sé iontas ar bith orm
nach dtuigeann Mam.

Máire Zepf was the first Children’s Writing Fellow of Northern Ireland in 2017–2019. She has written over sixteen books for children ranging from picture books to a young adult verse novel. She has won the KPMG/CBI Children’s Book of the Year, two White Ravens, two Oireachtas Awards for Fiction, and much more for her writing. She is also an active community organizer, creating workshops and collaborating with various artists and writers. She strives to inspire children and works in both Irish and English. Nóinín / Daisy, excerpted here, won an Oireachtas Award for Fiction and was nominated for the 2020 KPMG Children’s Book of the Year.

Trafika Europe